Yemekten hemen sonra şekersiz sakız çiğnemek tükürük akışını artırabilir, tükürük plakta biriken asidin etkisini azaltır ve diş minesinin kendini toparlamasına yardım eder. Bu katkı, özellikle ksilitol veya sorbitol içeren şekersiz sakızlarda görülür, şekerli sakız aynı avantajı sağlamaz.
- 1. Öne Çıkanlar
- 2. Şekersiz Sakızın Etkisi
- 3. Yemek Sonrası Çiğneme Süresi
- 4. Çene ve Ortodontik Aparey Sorunları
- 5. Tek Taraflı ve Uzun Süreli Çiğneme
- 6. Sakızla Geçiştirilemeyecek Belirtiler
- 6.1. Çene Eklemindeki Belirtiler
- 6.2. Diş Eti Belirtileri
- 7. Ambalaj Bilgisi
- 8. Sık Sorulan Sorular
- 8.1. Köpek ksilitol içeren sakız yerse ne olur?
- 8.2. Diş teli varken yapışkan olmayan sakız da apareye zarar verir mi?
Sakız diş fırçasının ve diş ipinin yerini tutmaz. Fırçalamanın mümkün olmadığı bir öğünden sonra ağızdaki asidi azaltan geçici bir destek sağlar. Çene eklemi sorunu, diş sıkma, diş eti kanaması veya ortodontik aparey varsa sakız çiğnemek ek sorunlara yol açabilir.
Öne Çıkanlar
- Yapışkan sakız, sabit veya hareketli aparey kullananlarda apareye zarar verebilir ya da tedaviyi aksatabilir, bu dönemde uzak durmak daha güvenlidir.
- Çiğnerken çene yorulması, kas ağrısı veya baş ağrısı başlarsa seansı kısaltmak, rahatsızlık sürerse sakızı bırakmak daha doğru olur.
- Tek tarafta aylarca çiğneme, o taraftaki kasları daha fazla çalıştırıp yüz simetrisini etkileyebilir, sakızı iki taraf arasında değiştirmek yükü azaltır.
- Fırçalama sırasında tekrarlayan kanama ya da kalıcı ağız kokusu varsa sakız seçimini değiştirmek yetmez, diş hekimi değerlendirmesi gerekir.
Şekersiz Sakızın Etkisi
Yemekten sonra ağızda kalan bakteriler, yiyeceklerdeki şekeri kullanarak asit üretir. Bu asit diş minesini zayıflatır. Şekersiz sakız çiğnemek tükürük akışını artırır, tükürük de asidi seyreltip nötrleştirir ve mineye gereken minerallerin yeniden tutunmasına yardım eder. Tükürük akışı böylece dinlenme hâline göre belirgin biçimde artabilir.
Şekerli sakız bu katkıyı sağlamaz. Şeker, ağız bakterilerine yeni bir besin verir ve çürük riskini artırır. Ksilitol veya sorbitol içeren şekersiz sakızlarda ise bu tatlandırıcılar bakterilerin şekeri kullanmasına dayanan süreci desteklemez. Şekersiz ibaresi sınırsız çiğneme anlamına da gelmez, ksilitol ve sorbitol fazla tüketildiğinde gaz, karın krampları ve ishale yol açabilir.

Renkli sakız topları satılan bir otomat, Meksiko City.
Sakız dişlerin arasındaki plağı mekanik olarak çıkarmaz. Diş yüzeyindeki birikintiyi fırça gibi temizlemediği için sabah ve akşam diş fırçalamanın, diş aralarını temizlemenin ve düzenli diş hekimi kontrolünün yerini almaz. Dışarıda fırçaya ulaşılamayan anlarda ağızdaki asidi azaltmaya yardımcı olur.
Yemek Sonrası Çiğneme Süresi
Öğünden sonra suyla ağzı çalkalamak ve şekersiz sakız çiğnemek, fırçaya ulaşılamayan bir ortamda ağızdaki asidin azalmasına yardımcı olabilir. Tek bir seansı yaklaşık 20 dakikayla sınırlamak, sakızı bütün gün aralıksız çiğnemekten kaynaklanan kas yükünü artırma olasılığını azaltabilir. Çene yoruluyor, kaslarda ağrı başlıyor veya baş ağrısı beliriyorsa çiğneme süresini kısaltmak gerekir.
Ksilitolün ağız bakterileri üzerindeki etkisi için kullanılan günlük miktar ürüne ve kişiye göre değişir. Toplam miktar genellikle aşağıdaki aralıkta tutulur, gereken draje sayısı, bir drajede bulunan ksilitol miktarına göre hesaplanır. Aynı sayıda draje her üründe aynı miktarda ksilitol sağlamaz.
Günlük kullanım kısa seanslara bölünür:
- Yemekten hemen sonra şekersiz sakız çiğnemek
- Her seansı yaklaşık 20 dakikada bitirmek
- Ksilitol miktarını gün içine bölmek
- Draje sayısını ürünün ksilitol miktarına göre belirlemek
Bu kısa seanslar tükürük artışından yararlanırken aralıksız çiğnemenin kaslarda oluşturduğu yükü artırma olasılığını azaltabilir.
| Kullanım biçimi | Süre |
|---|---|
| Yemek sonrası sakız | 20 dakika |
| Ksilitol odaklı kullanım | 20 dakika |
| Gün boyu aralıksız çiğneme | Sınırsız |
Çene ve Ortodontik Aparey Sorunları
Çene ekleminde sorun, çiğneme kaslarında ağrı veya diş sıkma varsa sakız çiğnemek bu şikâyetleri artırabilir. Her çiğneme hareketi eklemi ve kasları tekrar tekrar çalıştırır. Artrit ya da osteoporoz gibi kemik ve kas sorunlarında, özellikle çene yakınmaları da varsa, uzun süren çiğneme bazı şikâyetleri ağırlaştırabilir. Çene ekleminde ses, ağrı veya hareket kısıtlılığı varsa sakızdan uzak durmak ya da diş hekimine danışmak gerekir.
Sabit braket veya hareketli ortodontik aparey varsa yapışkan sakız apareye zarar verebilir ya da tedaviyi aksatabilir. Sakız parçayı yerinden oynatabilir veya teli bükerek tedaviyi uzatabilir. Gevşeyen braket ya da bükülen tel fark edilirse ortodonti kliniğiyle görüşmek gerekir.

Sakız kullanımına ilişkin araştırmada verilen süre, günlük miktar ve seans aralıklarının karşılaştırması
Ksilitol ve sorbitol fazla tüketildiğinde gaz, karın krampları ve ishale yol açabilir. Gün içinde çok sayıda draje tüketmek ağız için sağlanan katkının yanında sindirim sorunları da doğurabilir. Sakızın art arda çok sayıda yutulmasından sonra karın ağrısı, kabızlık veya kusma ortaya çıkarsa tıbbi yardım gerekir, sakızı yutmak ağız sağlığına katkı sağlamaz.
Tek Taraflı ve Uzun Süreli Çiğneme
Sakızı sürekli sağ ya da sol tarafta çiğnemek, o taraftaki çiğneme kaslarının daha fazla çalışmasına neden olur. Bu alışkanlık kısa sürede belirgin bir değişiklik oluşturmayabilir, ancak aylar boyunca yalnızca bir tarafın kullanılması yüz kaslarında dengesiz yüklenmeye ve yüz simetrisinde değişikliğe katkıda bulunabilir. Sakızı iki taraf arasında değiştirmek tek taraflı yükü azaltır.
Aralıksız çiğneme ile yemek sonrası kısa seans aynı şey değildir. İlki çene eklemini ve kasları uzun süre çalıştırır, ikincisi ağızda artan asidi azaltmaya ayrılmış sınırlı bir destek sağlar. Uzun süre çiğnemek çene kaslarında yorgunluğu artırabildiği için süreyi uzatmak ağız sağlığına ek fayda sağlamaz.
Çiğneme sırasında kaslarda belirgin yorgunluk, kulak önünde ağrı, şakaklara vuran baş ağrısı veya çenede rahatsızlık oluşuyorsa sakızı bırakmak gerekir. Çene dinlenirken dişleri sıkılı tutmamak da eklem üzerindeki yükü azaltır.

Bir kadının dışarıda yatarak sakızdan baloncuk patlattığı yakın çekim.
Sakızla Geçiştirilemeyecek Belirtiler
Çene Eklemindeki Belirtiler
Çene ekleminden ses gelmesi tek başına ciddi bir sorun anlamına gelmeyebilir. Sese ağrı, ağız açmada kısıtlanma veya çenenin kilitlenmesi eşlik ediyorsa sakız çiğnemeyi bırakıp diş hekimine başvurmak gerekir. Çene açılırken takılma veya ağız açıklığının belirgin biçimde azalması da eklem ve çevresindeki kasların değerlendirilmesini gerektirir.
Çene şikâyeti varken sakız çiğnemeye devam etmek belirtileri ortadan kaldırmaz. Tekrarlayan hareket eklem ve kas yükünü artırır. Çene kilitlenir, ağrı hızla artar veya ağız neredeyse hiç açılmazsa aynı gün diş hekimine ulaşmak gerekir.
Diş Eti Belirtileri
Diş fırçalarken tekrarlayan kanama, diş eti kızarıklığı, diş eti çekilmesi ve sürekli ağız kokusu sakızla örtülecek belirtiler değildir. Sakız kokuyu kısa süre bastırabilir, fakat diş eti çizgisindeki birikintiyi veya iltihabı ortadan kaldırmaz.
Kanama her fırçalamada sürüyorsa, diş eti çekilmesi ilerliyorsa veya ağız kokusu kalıcı hâle geliyorsa diş hekimine başvurmak gerekir. Bu belirtiler varken sakızın türünü değiştirmek asıl sorunu çözmez.

Diş hekiminin eldivenle diş tellerini incelediği ayrıntılı görüntü.
Ambalaj Bilgisi
Sakızın etkisi, içindeki tatlandırıcı kadar çene ve dişlerin durumuyla da şekillenir. Kullanılan ürünün ambalajını diş hekimi randevusuna götürmek, içeriğin ve yapışkanlığın birlikte değerlendirilmesini kolaylaştırır.
Sık Sorulan Sorular
Köpek ksilitol içeren sakız yerse ne olur?
Ksilitol içeren sakız köpekler için güvenli değildir. Çok küçük miktarlar bile kan şekerinde tehlikeli düşüşe ve ölümcül karaciğer yetmezliğine yol açabilir. Bu ürünlerin köpeklerin ulaşamayacağı kapalı bir yerde tutulması gerekir.
Diş teli varken yapışkan olmayan sakız da apareye zarar verir mi?
Yapışkan sakızın sabit veya hareketli apareye zarar verme ya da tedaviyi aksatma riski bulunur. Yapışkan olmayan ürünler için aynı risk kesin biçimde söylenemez, ancak bu durum her ürünün aparey için güvenli olduğu anlamına gelmez. Aparey üzerindeki gevşeme veya şekil değişikliği, sakız kullanımının bırakılmasını gerektiren bir işarettir.