Kolay Morarma Neden Olur, Ne Zaman Acil?

Kolay morarma yaşla incelen ciltten, uzun süre kortizon kullanımından veya kan sulandırıcı ilaçlardan kaynaklanabilir. Kan değerleri normal olsa bile cilt ve cilt altındaki destek dokusu zayıfladığında küçük damarlar daha kolay zedelenir. Kan sulandırıcı ilaçlar da küçük damar hasarlarından sonra cilt altına daha fazla kan sızdırarak morlukları belirginleştirebilir. Bu ilaçların dozu ya da kullanımı, morluk çıktı diye kendi kendine değiştirilmez, kararı ilacı yazan hekim verir.

Camla bastırılan mor-kırmızı lekeler solmuyor

Depresyona Girmenize Sebep Olan 8 Önemli Hastalık

×

Morluklar kendiliğinden oluşuyor, giderek sıklaşıyor ya da burun ve diş eti kanamasıyla birlikte görülüyorsa yalnızca cilt hassasiyeti olarak açıklanmaz. Ağızda kanlı kabarcık, idrarda kan, katran gibi siyah dışkı, kendiliğinden eklem kanaması veya yüksek ateş eşlik ediyorsa acil servise başvurmak gerekir. Travma olmadan ciddi kanama, şiddetli baş ağrısı, bilinç değişikliği, konuşma bozulması, güç kaybı ya da görme değişikliği de aynı gün acil değerlendirme gerektirir.

Öne Çıkanlar

• Kabarık mor-kırmızı noktalar damar duvarı iltihabı dışında nedenlerle de görülebilir, böbrekler ve diğer organlar için doktor değerlendirmesi gerekir.
• Camla bastırınca solmayan lekeler kanamayla uyumlu olabilir, basit kızarıklıktan ayırmak için morluklarla birlikte değerlendirilir.
• Morluklar özellikle kol ve bacaklarda tekrarlıyor, burun veya diş eti kanaması da eşlik ediyorsa yalnızca cilt hassasiyeti sayılmaz, kanama nedenleri araştırılır.
• Kan sayımı morarma görünümüyle uyuşmuyorsa trombosit kümeleri için kan yayması incelenir veya sayım sodyum sitratlı tüple tekrarlanır.

Morluğun Görünümü ve Kanama Tipleri

Morlukların biçimi, kanın derinin neresine ve ne kadar sızdığını anlamaya yardım eder. Birkaç milimetrelik kırmızı-mor noktalar toplu halde görülebilir, daha geniş alanlara yayılan morluklar ekimoz adıyla anılır. Deriden kabaran ve parmakla hissedilen mor-kırmızı noktalar damar duvarı iltihabını düşündürebilir, ancak bu görünüm tek başına tanı koydurmaz ve başka nedenlerle de ortaya çıkabilir. Böyle bir görünümde böbreklerin ve diğer organların etkilenip etkilenmediği incelenir.

Noktasal lekeler cama veya parmağa bastırınca solmuyorsa bu görünüm kanama ile uyumlu olabilir, kanın damar dışına sızdığını tek başına kanıtlamaz. Bu ayrıntı, geçici cilt kızarıklığından farklı bir durumu düşündürür. Lekelerin kabarık olması, özellikle bacaklarda tekrarlaması, yeni morlukların eklenmesi ve ne kadar sürede büyüdüğü de değerlendirmede önem taşır.

Noktasal kanamalar için kullanılan adlar ölçüm yöntemine ve tanım aralıklarına göre değişebilir. Yaklaşık 1-2 mm çapındaki noktalar peteşi, 3-10 mm arasındaki lezyonlar purpura, 1 cm’den büyük morluklar ise ekimoz olarak adlandırılır. Bu aralıklar arasında boşluk bulunabildiği için yalnızca çapa bakarak kesin tanı konmaz.

Noktasal kanama, mor-kırmızı lekeler ve geniş morluklar için çap aralıklarını karşılaştırır

Kolay Morarmanın Daha Basit Nedenleri

Morluklar küçük darbelerden sonra çıkıyor, zamanla küçülüyor ve başka kanama belirtisi taşımıyorsa yaşa bağlı cilt incelmesi veya kortizon kullanımı olası nedenler arasında yer alır. Yaş ilerledikçe cilt ile cilt altındaki destek doku incelir, trombosit ve pıhtılaşma testleri normal olduğu halde darbe hatırlanmadan kol ve el sırtında morluk görülebilir. Kolay morarmanın yaygın nedenleri arasında yaşla oluşan cilt değişiklikleri de bulunur.

Uzun süre kortizon kullanımı cildin destek dokusunu ve kolajenini azaltarak küçük damarların çevresindeki korumayı zayıflatabilir. Bu nedenle kan değerleri normal olsa bile cilt daha kolay zedelenebilir. Morluklar azalıyorsa, yeni lekeler çıkmıyorsa ve burun, diş eti ya da başka bir kanama yoksa bu nedenler olası açıklamalar arasında kalır. Morluklar sıklaşıyor veya başka kanama belirtileri ekleniyorsa aynı açıklamaya bağlı kalmadan değerlendirme yapılır.

Kan tüpü ve trombosit sayımı için laboratuvar örneği

Kanama Eğilimini Düşündüren Morluklar

Kendiliğinden başlayan, giderek sıklaşan veya özellikle kol ve bacaklarda tekrarlayan morluklar kanama eğilimiyle ilişkili olabilir. Burun ya da diş eti kanaması da eklenirse trombosit sayısı, pıhtılaşma sistemi, damar duvarı ve bazı kan hastalıkları birlikte incelenir. Morluğun tek başına büyüklüğünden çok yeni morlukların nasıl ortaya çıktığı ve başka kanama belirtilerinin eşlik edip etmediği önem taşır. Ağız, dil veya diş etlerinde kendiliğinden çıkan kanlı kabarcıklar da kanama eğilimini düşündürebilir, ancak tek başına küçük damar kanamasını göstermez.

Trombosit, kanamayı durdurmak için pıhtının ilk adımını kurar. Trombosit sayısı ile morarma ve acil kanama riski arasındaki farklar şöyledir:

Çok düşük trombosit sayılarında ciddi iç kanaması ve beyin kanaması riski artabilir, beyin kanaması her durumda gelişmez. Şiddetli baş ağrısı, bilinçte değişiklik, konuşma bozulması, güç kaybı veya görme değişikliği eşlik ederse acil servise gitmek gerekir.

Kan Sayımını Yanıltan Tüp Etkisi

İlk kan sayımı, trombositler gerçekte düşük olmadığı halde değeri düşük gösterebilir. EDTA adlı kan tüpündeki madde bazı örneklerde trombositlerin kümelenmesine yol açar. Cihaz kümelenen hücreleri tek tek sayamadığı için sonuç düşük çıkar ve vücuttaki gerçek trombosit sayısını yansıtmayabilir. Morlukların görünümü ile kan sayımı birbirini tutmuyorsa laboratuvar sonucu tek başına yorumlanmaz.

Kan yayması, hücrelerin mikroskop altında kümelenip kümelenmediğini gösterebilir. Kümelenme görülürse sayım sodyum sitratlı tüple tekrarlanabilir, bu işlem yapay düşüklük ile gerçek trombosit azlığını ayırmaya yardımcı olur. Ağızdan kan gelmesi, siyah dışkı, travmasız ciddi kanama veya bilinç değişikliği varsa bu tekrarın sonucunu beklemeden acil değerlendirme gerekir.

Morarmaya Eşlik Eden Acil Belirtiler

İdrarın pembe ya da kırmızı görünmesi kanın idrar yollarına karıştığını düşündürebilir. Katran gibi siyah dışkı sindirim kanalından gelen kanla ilişkili olabilir. Darbe olmadan diz, dirsek veya başka bir eklem şişip ağrıyorsa eklem içinde kendiliğinden kanama gelişmiş olabilir. Yüksek ateşin morluklarla birlikte bulunması da enfeksiyon veya kan hücrelerini etkileyen daha ciddi bir durumu düşündürür. Bu belirtilerden biri morluklara eşlik ettiğinde acil servise başvurmak gerekir.

Yaygın morluklar, giderek artan yeni lekeler veya belirgin halsizlik varsa aile hekimi ya da iç hastalıkları hekimi kan sayımı ve pıhtılaşma testlerini planlar. Ciltte kabarık mor-kırmızı noktalar varsa damar duvarı, böbrekler ve diğer organlar da değerlendirmeye alınır. Acil belirtilerle birlikte çok düşük trombosit sonucu görülürse acil servis değerlendirmesi gerekir.

Morluk Kaydı

Morlukların seyri, tek bir laboratuvar sonucundan daha anlamlı bir tablo oluşturabilir. Aynı ışıkta çekilmiş fotoğrafları tarihleriyle saklamak, yeni lekelerin gerçekten artıp artmadığını göstermeye yarar.

Sık Sorulan Sorular

Trombosit düşük çıktığında mutlaka morarma görülür mü?

Düşük trombosit değeri her kişide aynı morarma tablosunu oluşturmaz, ciltteki morluklar ve burun ya da diş eti kanaması birlikte değerlendirilir. Aynı değer, bir kişide belirgin kanama yaparken başka bir kişide daha hafif bulgularla seyredebilir. Kanama belirtilerinin artması değerlendirmeyi daha önemli hâle getirir.

Ağızda kanlı kabarcık görülmesi tek başına küçük damar kanaması demek midir?

Ağız, dil veya diş etindeki kanlı kabarcıklar kanama eğilimini düşündürebilir, ancak tek başına küçük damar kanamasını göstermez. Morarma, burun kanaması veya idrarda kan gibi başka bulgular eşlik ettiğinde tablo daha ciddi kabul edilir. Kabarcıkların kendiliğinden ve tekrarlayan biçimde çıkması ayrıca önem taşır.

Bu yazıya tepkin ne?

0 Beğendim 0 Sevdim 0 Komik 0 Vay Be 0 Üzücü 0 Sinir